Conclusies / tips
Van 7 tot en met 26 december 2012 zijn we bijna drie weken op vakantie geweest naar Chiapas, het zuidoosten van Mexico. Voor een overzicht van waar we deze vakantie precies geweest zijn en wat we zoal gedaan hebben, kijk je op de introductiepagina van dit reisverslag. Hieronder vind je een samenvatting van onze ervaringen tijdens deze vakantie inclusief enkele tips.

De hotels

Tijdens deze vakantie hebben we in 4 verschillende cabaña's en in 11 verschillende hotels geslapen. Over het algemeen was het iedere keer prima. Uiteraard waren de cabaña's wel wat (een stuk) eenvoudiger dan de hotels, maar het was allemaal prima te doen.

Bij geen van de cabaña's was internet, de hotels hadden wel internet. In onze hotels in Puerto Arista en Ocosingo was de verbinding echter zo slecht dat er eigenlijk geen internet was.

De meeste hotels hadden een zwembad, daar hadden we ze ook een beetje op geselecteerd, maar in veel gevallen lag het zwembad te veel in de schaduw waardoor het water wat aan de koude kant was. Alleen in Puerto Arista hebben we uitgebreid in het zwembad gelegen.

Aan het begin van de vakantie reserveerden we geen hotels maar toen kerst in zicht kwam zijn we telkens een paar dagen vooruit hotels gaan reserveren. Hiervoor gebruikten we Booking.com omdat we toevallig iemand kennen die daar werkt. Dit werkte in alle gevallen prima en we hebben de indruk dat we zo iets minder betaalden dan wanneer we gewoon binnenliepen.

Ondanks de kerstdrukte hebben we alleen van ons hotel in Palenque de indruk dat het wellicht vol zat. In de regio waar wij zaten is dus ook tijdens het drukke kerstseizoen reserveren niet per sé nodig. Een bijzonder geval was de koffieplantage in de buurt van Tapachula waar we wilden slapen. Dat ging namelijk niet door omdat men helemaal vol zat met gasten uit de Verenigde Staten in verband met een bruiloft. Zoiets kan natuurlijk ook buiten het hoogseizoen gebeuren.

Een speciale overnachting was die in de cabaña in een campamento in de buurt van de archeologische site Bonampak. Ondanks dat we redelijk ons best hebben gedaan konden we geen goede informatie vinden over hoe het slapen daar precies geregeld was. Touroperators doen erg hun best om dat zo te houden. De meeste mensen gaan met een één- of tweedaagse tour naar de archeologische sites van Bonampak en Yaxchilán. Achteraf durven wij rustig te stellen dat op eigen gelegenheid naar Bonampak en Yaxchilán gaan niet ingewikkelder is dan op eigen gelegenheid naar Palenque gaan.

Helaas wisten wij dit niet en dus hebben wij via één van de vele reisbureautjes in San Cristóbal de las Casas onze cabaña in Lacanjá Chansayab gereserveerd. Dit kostte 1.000 pesos waarmee dit, op ons hotel in Palenque na, de duurste overnachting van deze vakantie was. Wat wij echter nogal vervelend vonden is dat de vrouwen van het campamento normaal gesproken 350 pesos per nacht rekenen / krijgen. Wij willen daarom iedereen adviseren, rij er gewoon heen, het is niet moeilijk, en buiten het hoogseizoen (rond Kerst en Oud & Nieuw en rond Pasen) is er altijd plek zat.

Hieronder vind je een overzicht van al onze overnachtingen.

Plaats Naam Prijs per nacht Opmerking
Córdoba Hotel Mansur 625 pesos Ligt aan de Plaza de Armas, aan de ene kant is dat erg leuk, maar het geeft ook veel lawaai.
Jun Jnobentik (Lago del Rey Nezahualcóyotl) cabaña 400 pesos Is onze eerste en enige stenen cabaña.
Chiapa de Corzo Hotel La Ceiba 780 pesos Heeft een mooie tuin met zwembad en een heel behoorlijk restaurant waar je prima kunt ontbijten.
Puerto Arista Hotel Lucero 600 pesos Ligt niet aan het strand, maar het bijbehorende restaurant wel. Zowel het hotel als het bijbehorende restaurant hebben een zwembad. Ze zeggen internet te hebben, maar dat is zo traag dat wij het niet bruikbaar vinden.
Costa Verde (Reserva de la Biosfera La Encrucijada) cabaña 300 pesos Prima cabaña met een ventilator en een hele goede klamboe. De mensen hier doen erg hun best om het hun gasten naar hun zin te maken.
Tapachula Hotel Casa Mexicana 964 pesos, inclusief ontbijt voor 2 personen Vrij kleine kamer, maar wel een erg mooi hotel. Het zwembad is heel erg klein.
Tziscao (Parque National Lagunas de Montebello) Eco Tziscao 750 pesos We hadden een cabaña met een elektrische kachel. Helaas is er terwijl wij zaten te ontbijten en onze cabaña op slot zat, iemand in onze cabaña geweest die enkele spullen heeft gestolen.
Comitán Hotel Posada El Castellano 530 pesos Prima hotelletje.
San Cristóbal de las Casas Hotel Axkan Arte 572 pesos Erg nieuw hotel waar ze ook lokaal gemaakte kleedjes en kunst van lokale kunstenaars verkopen.
Ocosingo Hotel Central 350 pesos Het goedkoopste en eenvoudigste hotel van deze vakantie, heeft geen internet, maar zit boven een prima restaurant met terras en uitzicht.
Palenque Hotel Maya Tulipanes 1.287 pesos Het duurste en grootste hotel van deze vakantie. Het eten en drinken kan samen met de kamerhuur op één rekening gezet worden.
Lacanjá Chansayab Campamento Kayon 350 pesos Wij betaalden 1.000 pesos voor onze cabaña omdat we deze overnachting via een reisbureautje in San Cristóbal de las Casas hebben geregeld. Prima cabaña met ventilator, redelijk goede klamboe, eigen wc en douche met warm water.
Tapijulapa Hotel Kolem Jaa' 944 pesos Hier moet je met een bootje heen, er is geen internet, maar wel heel veel natuur. Het ontbijt en de lunch zijn er prima, het avondeten is erg eenvoudig.
Coatzacoalcos Hotel Los Andes 770 pesos, inclusief ontbijt voor 2 personen Een vrij standaard hotel aan een doorgaande weg in een industrie (haven) stad. Het restaurant bij het hotel is onverwacht goed.

De restaurants / het eten

Aan het begin van onze vakantie kregen we te maken met iets dat we nog nooit meegemaakt hadden, om 18.00 uur gingen alle restaurantjes dicht. Zowel in Jun Jnobentik (Lago del Rey Nezahualcóyotl) als Chiapa de Corzo als Puerto Arista was dit het geval. Wij vonden dit erg vervelend, maar kwamen er gelukkig op tijd achter en hebben vier avonden erg vroeg gegeten.

Voor de rest hadden we ons voorbereid op veel eieren, bruine bonen (frijoles) en kip. Dat is grotendeels uitgekomen al viel de hoeveelheid bruine bonen erg mee. Voor de lunch eten wij het liefst een belegd broodje en een aantal keren vonden we die bij een Italian Coffee of een Subway, de broodjes van de Oxxo vinden we niet lekker, maar een enkele keer konden we helaas niets beters vinden.

Onze meest verrassende maaltijd hadden we bij de cabaña aan de Costa Verde, daar kregen we een perfect klaargemaakte vis te eten. Het slechtste eten was onze lunch in een restaurantje bij Agua Azul.

De dorpjes / stadjes

Wat dorpjes en stadjes betreft hadden we zowel mee- als tegenvallers. Chiapas de Corzo, het dorpje waar je de boot door de Cañón del Sumidero kunt nemen, vonden wij tegenvallen. Gezien het enorme aantal toeristen dat hier komt is het behoorlijk verlopen. Puerto Arista viel niet tegen, we wisten van te voren dat er niets te doen was. Datzelfde geldt ook voor Tapachula en de omringde dorpjes, al is daar wel iets meer te beleven dat in Puero Arista, maar ja, dat mag ook wel, het zijn veel grotere plaatsen.

Comitán was wat ons betreft een echte meevaller. Dat is gewoon een leuk plaatje. Als we geweten hadden dat we vanaf El Chiflón via Comitán verder zouden rijden hadden we waarschijnlijk twee in plaats van één nacht in Comitán geslapen. Dat was dan wel ten koste gegaan van een ochtend San Cristóbal de las Casas.

San Cristóbal de las Casas is zonder meer de meest toeristische plaats die we deze vakantie bezocht hebben. Ondanks dat we in het begin erg moesten wennen aan al die toeristen is dat toch wel terecht. Er is niet veel bijzonders te zien, maar er is wel veel te zien. Het voetgangersgebied is zo'n beetje het grootste / uitgebreidste dat we tot nu toe in Mexico hebben gezien en ook de diverse markten zijn erg groot. Wij hebben er een halve dag met veel plezier rondgelopen.

Wat een beetje tegenviel in San Cristóbal de las Casas waren de restaurantjes, er zijn er genoeg en de keus is ook heel behoorlijk. Maar de meeste restaurantjes zijn nogal klein / hebben maar een paar tafeltjes. Als je met z'n tweeën bent is dat erg leuk, maar als je een vrij bewegelijk kind bij je hebt en niet de sfeer in het hele restaurant wilt bepalen is een wat groter / ruimer restaurant wel zo prettig.

Ocosingo was voor ons de perfecte stop tussen San Cristóbal de las Casas en Palenque. Zo konden we op ons gemak de archeologische site Toniná bezoeken. Buiten het centrale plein is er echter niets te doen / zien, het is niet voor niets het enige dorp van deze vakantie waar we geen fatsoenlijk internet hadden.

In Palenque hebben we ons vooral verbaasd over het enorme contrast tussen het deel van het dorp waar ons hotel stond en het centrum. Daar waar ons hotel stond zag alles er netjes uit terwijl het centrum van Palenque het wat ons betreft zelfs van het centrum van Ocosingo verliest.

De laatste dag, voor we aan de terugweg begonnen, zijn we naar Tapijulapa gereden. Tapijulapa is net als Comitán en San Cristóbal de las Casas een zogenaamde Pueblo Magico. Het dorp is echter zo klein, wij hebben in het dorp geen fatsoenlijk hotel en maar één redelijk restaurant gezien, dat het de reis niet waard is. Maar iets buiten het dorp ligt Hotel Kolem Jaa' met daarnaast het natuurpark Villa Luz en door daar te gaan slapen / wat te wandelen was het geheel wat ons betreft de reis zeker waard.

Tijdens deze vakantie zijn we ook in Córdoba en Coatzacoalcos geweest maar dat vooral omdat we zowel op de heen- als de terugweg ergens moesten slapen. Voor de rest zijn dit redelijk standaard grote steden

De archeologische sites

Deze vakantie hebben we zeven verschillende archeologische sites bezocht. Dat wil overigens niet zeggen dat we veel verstand hebben van wat je zoal op een archeologische site kunt zien, maar we weten inmiddels wel wat we leukere en minder leuke archeologische site vinden. Wat ons betreft is de omgeving bijna net zo belangrijk als de archeologische site zelf.

Van de archeologische sites die we deze vakantie bezocht hebben, vinden wij die van Toniná het leukst en niet vanwege de omgeving maar vooral vanwege de enorme piramide die je kunt beklimmen en omdat er tijdens deze beklimming enkele "huisjes" te zien zijn. Op een prima tweede plaats staat de archeologische site Yaxchilán vanwege het "gebouw" waar je doorheen moet als je naar de site gaat en vanwege de schitterende tropische omgeving, inclusief veel gebrul van brulapen, waarin deze archeologische site ligt.

De bekendste archeologische site die we deze vakantie bezocht hebben is die van Palenque. Die site is zeer zeker de moeite waard al is het maar omdat hij gewoon heel erg groot / uitgebreid is. De laatste van de vier "grote" archeologische sites van deze vakantie, Bonampak, is wat ons betreft alleen interessant als je enkele oude muurschilderingen wilt zien, voor de rest is er vrij weinig te zien. Van de andere drie archeologische site, Malpista, Izapa en Tenam Puente was met name die van Izapa, in de buurt van Tapachula, de moeite van het stoppen amper waard.

De andere (toeristische) attracties

Tijdens een vakantie in Chiapas zijn er een aantal dingen waar je heen kunt, het strand, de tropische natuur / omgeving / watervallen, archeologische sites en enkele aardige dorpjes / stadjes.

Het strand in Chiapas in veel minder bekend dan bijvoorbeeld de watervallen en de archeologische sites. Verder is het ook veel minder bekend dan andere stranden in Mexico. Wij hebben het strand in Puerto Arista gezien en het grootste probleem is het lage niveau van de voorzieningen. Er zijn wel restaurantjes aan het strand, maar die gaan om 18.00 uur dicht en een mooie avond met eten en drinken aan het strand zit er dus niet in. Wat ons betreft hoef je voor het strand niet naar Chiapas, maar als je er bent is het wel aardig om er even geweest te zijn.

Wat wel heel erg leuk was zijn de mangrovebossen aan de kust van Chiapas. Wij hebben die bezocht en daarbij een erg leuke boottocht door de mangrove gemaakt. Dit was wat ons betreft een van de hoogte punten van deze vakantie.

De tropische natuur / omgeving in Chiapas is wat ons betreft een van de grote, misschien wel de grootste, attracties van Chiapas. Vooral als je over een wat meer lokale weg rijdt zie je soms dingen die ons heel erg aan Indonesië deden denken. We hebben op diverse plekken ook van die grote bomen gezien die we vooral uit het tropisch regenwoud van Vietnam kennen.

Wat een beetje jammer is, is dat we nergens iets gezien hebben wat lijkt op een grote wandeling of meerdaagse tocht door het tropische regenwoud van Chiapas. Hierdoor bleef het genieten wat ons betreft toch beperkt tot wat we vanuit de auto of tijdens een wandeling naar / bij een archeologische site zagen. Alleen in de omgeving van ons hotel in Tapijulapa kon je echt wat wandelen, helaas hadden we daar net iets te weinig tijd om er echt op uit te trekken.

In Chiapas zijn heel veel watervallen, sommige groot, de meeste wat kleiner en alleen aardig als je er toevallig langs komt. De bekendste waterval is Agua Azul en daar komen heel veel toeristen. Agua Azul is wat ons betreft zeker de moeite waard, maar ook erg toeristisch met alle bijbehorende toestanden. Vlakbij Agua Azul ligt de waterval Misol-Ha. Misol-Ha is wat ons betreft ook een heel aardige waterval, maar als je geen tijd hebt voor twee watervallen, adviseren wij om naar Agua Azul te gaan.

De mooiste waterval die wij tijdens deze vakantie gezien hebben is El Chiflón. Deze waterval ligt echter niet aan de weg van Palenque naar San Cristóbal de las Casas, maar ten westen van Comitán. Verder is dit ook de enige van deze drie watervallen waarbij de waterval niet min of meer naast de parkeerplaats ligt. Bij El Chiflón moet je een flink stuk, omhoog, lopen voordat je de waterval ziet en als je naar de bovenkant van de waterval wilt moet je nog veel meer omhoog lopen. Wij vonden het de rit en de inspanning zeker waard.

Wat qua omgeving / water een beetje tegenviel was het Parque National Lagunas de Montebello. Het is daar wat hoger, 1.500 tot 1.600 meter, en dus niet zo warm waardoor iets op het water doen minder aantrekkelijk is. Verder zijn de meren / meertjes wel aardig om te zien, maar echt bijzonder vinden wij ze niet. Wat we hier wel heel aardig vonden was onze wandeling naar twee grotten.

Ook de boottocht door de Cañón del Sumidero, de kloof in de buurt van Chiapas de Corzo, vonden we niet meevallen. We hadden hier diverse enthousiaste verhalen over gehoord maar buiten dat de rotsen behoorlijk recht en hoog waren hebben we tijdens deze boottocht niet zo veel bijzonders gezien.

Voor de rest hebben we met name ook nog een brug (Puente de Chiapas) / meer (Lago del Rey Nezahualcóyotl), een gat in de grond (Sima de Las Cotorras), een koffieplantage (Finca Argovia), een bananenplantage (Planta Bananera Miguel Alemán), een grot (Grutas de Rancho Nuevo) en een Safaripark (Yumka) bezocht. Wij vonden dit erg aardige, en vooral ook afwisselende, bezoekjes. Het was alleen (erg) jammer dat we niet op de koffieplantage konden blijven slapen.

De wegen, kaarten, etc.

Tijdens de 20 dagen van deze vakantie hebben we volgens de teller van onze auto 4.170 kilometer gereden. Er waren, helaas, maar twee dagen, tijdens ons bezoek aan Cañón del Sumidero en onze rustdag in San Cristóbal de las Casas, dat we niet in de auto hebben gezeten.

Over het algemeen waren de wegen prima. Alleen de weg naar Frontera Corozal zat redelijk vol met gaten. Verder viel het aantal erg slingerende bergwegen mee, we hadden op veel meer gerekend. De weg van Tapachula naar Comitán is erg bergachtig waarbij het eerste stuk tot Motozintla het ergst is en het slingeren vanaf Ciudad Cuauhtémoc wel zo'n beetje afgelopen is. De andere erg bergachtige weg is de weg van San Cristóbal de las Casas naar Palenque. Ook hier geldt dat het eerste stuk het ergst is, maar echt recht zijn alleen de laatste paar kilometers voor Palenque.

Op een aantal plaatsen hebben we over onverharde wegen gereden. Over het algemeen waren deze wegen prima met een gewone personenauto te rijden en in geen enkel geval was het een doorgaande weg.

Op de snelwegen en de wat betere doorgaande wegen zijn we veel tolpoorten tegen gekomen waarbij we in het totaal bijna 1.900 pesos tol hebben betaald.

Veiligheid

Chiapas was midden jaren '90 het gevaarlijkste gebied in Mexico in verband met de activiteiten en de bestrijding van de EZLN (zapatisten). Ergens rond 2002 heeft de EZLN besloten om de activiteiten op een laag pitje te zetten en sindsdien zijn er vrijwel geen incidenten met de zapatisten geweest. Maar juist tijdens onze vakantie hebben de zapatisten voor het eerst in tien jaar weer enkele grote demonstraties gehouden. Wij hebben hier wel iets van gezien maar daar verder geen last van gehad.

Waar wij wel last van hebben gehad is gewone diefstal. Terwijl wij zaten te ontbijten is er iemand (of meerdere mensen) in onze cabaña in Tziscao (Parque National Lagunas de Montebello) geweest. Gelukkig hadden we de meest waardevolle spullen bij ons en voor zover wij hebben kunnen constateren is er alleen een mobiele telefoon, een zaklamp en een driewegstekker voor de stroom gestolen. Volgens ons hadden we de deur op slot gedaan, maar we hebben niets van de diefstal gemerkt totdat we een paar uur later de mobiele telefoon misten. Dit soort dingen kunnen natuurlijk overal gebeuren, maar door de soms erg arme dorpen waar we kwamen, en Tziscao was daar een sprekend voorbeeld van, is de kans op dit soort diefstallen wel wat groter.

Voor de rest liggen de wegen in Chiapas bezaaid met controleposten van de diverse (gemeente / staat / rijks) politiesoorten aangevuld met militaire controleposten. Wij hebben er bijna 20 gezien waarvan er diverse mobiel waren. In de meeste gevallen mochten we gewoon doorrijden, of dat dit kwam door onze diplomatieke kentekenplaten of doordat we er gewoon eerlijk uitzien weten we niet. In een enkele geval moesten we stoppen en mochten we na het beantwoorden van enkele vragen weer doorrijden. In één geval wilde de dienstdoende militair dat we parkeerden zodat ze onze auto konden doorzoeken. We hadden dit inmiddels diverse keren zien gebeuren en zoiets duurt wel even. Dus wij waren blij dat we nadat we Gabrielle haar Mexicaanse ID-kaart hadden laten zien, toch mochten doorrijden.

Voor zover wij hebben kunnen zien is er geen reden om je in Chiapas, zelfs bij de grens met Guatemala, meer of minder onveilig te voelen dan in andere gebieden met een zelfde ontwikkelingsniveau in andere landen / regio's.

Het weer

Het weer in Mexico is hoofdzakelijk afhankelijk van twee dingen, welke maand het is (in verband met het regenseizoen) en hoe hoog in de bergen je zit. Deze keer was het december toen we op vakantie gingen en dat is redelijk aan het begin van het droge seizoen. Toch hebben we een paar regenachtige dagen met flinke buien gehad. Maar dat is niet zo raar als je weet dat Chiapas behoorlijk tropisch is.

Qua temperatuur hebben we van alles meegemaakt. In onze cabaña met een ventilator aan de Costa Verde, waar we onder een dikke klamboe lagen, konden we bijna niet slapen van de hitte. In onze cabaña in Tziscao (Parque National Lagunas de Montebello) hebben we 's avonds de elektrische kachel een beetje aan gedaan om het een beetje comfortabel te hebben.

Oftewel, als je in de winter naar Chiapas gaat moet je rekening houden met (een beetje) regen, veel behoorlijk warm (> 30° C) weer en hier en daar behoorlijk frisse (< 5° C) nachten waarbij de hotels en restaurants slechts in een uitzonderlijk geval verwarming hebben. Ook in San Cristóbal de las Casas, dat op ruim 2.100 meter ligt, kan het in december 's nacht behoorlijk fris worden.

Muggen en malaria

De omvang van het gebied in Mexico waarin malaria voorkomt varieert een beetje afhankelijk van welke bron (1, 2, 3, 4) je raadpleegt, maar ze geven allemaal aan dat in Chiapas malaria voorkomt. Wij hebben echter geen preventieve medicijnen geslikt. Wij vinden de kans dat je tijdens een vakantie in Chiapas malaria oploopt te klein om preventief medicijnen te slikken en steken onze energie liever in het voorkomen dat we gestoken worden.

Wat dat laatste betreft, over het algemeen zijn we het meest gestoken terwijl we naast het zwembad in de diverse hotels zaten. Vaak zijn die zwembaden namelijk omgeven door een tropische tuin die flink nat gehouden wordt en daarmee een prima plek zijn voor allerlei muggen en steekvliegen. Nadat we dit door hadden zijn we wat meer gaan opletten / spuiten / smeren en de tweede helft van onze vakantie zijn we niet veel meer gestoken.

Wat goed was, was dat we in alle cabaña's met een relatief hoge kans op muggen een klamboe hadden. Daarbij was er overigens wel een duidelijk kwaliteitsverschil, de klamboe die we in Costa Verde hadden had veel kleinere mazen dan die op het compamento bij Bonampak. Op de hoger gelegen plaatsen zoals Tziscao (Parque National Lagunas de Montebello) en San Cristóbal de las Casas werd het 's nachts zo koud dat we daar geen muggen hebben gezien.

Algemene indruk

De meeste mensen die op vakantie gaan naar Chiapas hebben hooguit een week waarin ze met name Palenque, San Cristóbal de las Casas en wat dingen daar omheen bezoeken. Wij hadden echter 20 dagen en een eigen auto dus alle tijd en mogelijkheden om ook wat minder bekende dingen te bezoeken.
Wij hebben een erg leuke vakantie gehad waarbij we van alles en nog wat, zelfs wilde apen en kaaimannen, hebben gezien. Het enige minpuntje aan deze vakantie was dat we wat veel in de auto hebben gezeten. Maar dat was vooral een gevolg van onze eigen keuze qua route en dingen die we wilden zien.

Websites

Mocht je ook op vakantie willen in Chiapas, dan heb je misschien iets aan deze websites:
-  www.turismochiapas.gob.mx
-  www.mexicodesconocido.com.mx